PGS. TS. ĐINH CÔNG TUẤN. - Trưởng khoa ngôn ngữ TQ, Trường Cao đẳng ngoại ngữ và công nghệ Hà Nội.

1/ Mục tiêu  chuyến thăm TQ của tổng thống Mỹ D. Trumg từ ngày 13 - 15/5/2026.

Theo thông tin được công bố trước chuyến thăm của Tổng thống Mỹ Donald Trump đến Trung Quốc (  từ ngày 13 - 15/5/2026), mục tiêu chính của chuyến thăm này không chỉ mang ý nghĩa biểu tượng lớn, mà còn hướng tới các kết quả thực chất trong nhiều lĩnh vực trọng yếu giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới.

Dưới đây là một số mục tiêu và nội dung thảo luận trọng tâm được dự kiến như sau:

• Ổn định Quan hệ Song phương: Đây là chuyến thăm đầu tiên của ông Trump tới Trung Quốc trong nhiệm kỳ hai, đánh dấu nỗ lực tiếp tục quản lý cạnh tranh và ổn định quan hệ ngoại giao vốn có nhiều khác biệt giữa hai nước, chuyển dần từ đối đầu trực tiếp sang việc giới hạn rủi ro.
• Kinh tế, Thương mại và Đầu tư: Thúc đẩy các cơ chế hợp tác mới, xem xét và xử lý các vấn đề liên quan đến chính sách thuế quan. Phía Mỹ đặc biệt kỳ vọng đạt được những thỏa thuận cụ thể trong lĩnh vực nông nghiệp, năng lượng, hàng không và tạo thuận lợi cho đầu tư song phương.
• Vấn đề Điểm nóng Toàn cầu (Đặc biệt là Iran): Chuyến thăm này vốn được lên kế hoạch từ tháng 3/2026 nhưng đã bị lùi lại do những diễn biến leo thang xung đột tại khu vực Trung Đông, đặc biệt là liên quan đến Iran. Do đó, việc tìm kiếm tiếng nói chung hoặc thảo luận về giải pháp cho các hồ sơ an ninh điểm nóng này sẽ là một ưu tiên.
• Công nghệ và Trí tuệ Nhân tạo (AI): Cạnh tranh chiến lược về công nghệ, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo (AI), đang là vấn đề được quan tâm hàng đầu. Hai bên có thể sẽ có các cuộc đàm phán về luật chơi, ranh giới và cách tiếp cận liên quan đến công nghệ tương lai.
• Vấn đề Đài Loan: Mặc dù luôn là một chủ đề nhạy cảm, nhưng dự kiến hồ sơ Đài Loan vẫn sẽ được đưa ra thảo luận.
• Chuỗi Cung ứng và Khoáng sản Chiến lược: Trong bối cảnh Mỹ đang cố gắng đa dạng hóa nguồn cung và giảm sự phụ thuộc, việc gia hạn hoặc đàm phán các thỏa thuận liên quan đến chuỗi cung ứng khoáng sản chiến lược sẽ là một nội dung quan trọng được đưa lên bàn nghị sự.

Góc nhìn chuyên môn về kinh tế chính trị quốc tế cho thấy, chuyến thăm này là một bước đi chiến lược quan trọng. Nó không chỉ đơn thuần là việc giải quyết các bất đồng ngắn hạn, mà còn là một phép thử về cách hai siêu cường định hình trật tự kinh tế toàn cầu và thiết lập "luật chơi" mới trong giai đoạn tiếp theo của quá trình cạnh tranh chiến lược.

2 / Liệu Tổng thống Mỹ D . Trump có mạnh dạn đặt vấn đề thảo luận về sự hợp tác với TQ trên cả 2 lĩnh vực : Kinh tế, thương mại; An ninh, quốc phòng và Chính trị - ngoại giao không?

Chuyến thăm của Tổng thống Donald Trump tới Trung Quốc từ ngày 13-15/5/2026 sẽ bao trùm cả hai nhóm vấn đề này, nhưng bản chất của các cuộc thảo luận sẽ được định hình bởi sự "mặc cả chiến thuật" và quản lý khủng hoảng nhiều hơn là một sự hợp tác chiến lược sâu rộng.

Nhìn từ lăng kính kinh tế chính trị quốc tế, chương trình nghị sự có thể được chia thành hai mảng rõ rệt:

2.1. Về Kinh tế và Thương mại (Trọng tâm Giao dịch): Đây là lĩnh vực cốt lõi và có nhiều khả năng đạt được các thỏa thuận thực dụng nhất, phản ánh cách tiếp cận đề cao tính đối kháng có chọn lọc và lợi ích kinh tế trực tiếp.

• Thỏa thuận mua bán: Mỹ kỳ vọng Trung Quốc cam kết mua số lượng lớn hàng hóa nông sản và máy bay Boeing.
• Cơ chế hợp tác: Hai bên dự kiến thảo luận về việc thành lập một "Ủy ban Thương mại" (Board of Trade) nhằm tìm kiếm không gian hợp tác và điều chỉnh thuế quan giới hạn trong các lĩnh vực không nhạy cảm về an ninh quốc gia.
• Khoáng sản chiến lược: Mỹ sẽ tìm kiếm quyền tiếp cận tốt hơn đối với mạng lưới cung ứng đất hiếm và khoáng sản chiến lược của Trung Quốc.
• Mặc cả từ Bắc Kinh: Đổi lại, Trung Quốc có thể yêu cầu Mỹ đưa ra các nhượng bộ liên quan đến thuế quan và các biện pháp kiểm soát xuất khẩu công nghệ cao.

2.2. Về An ninh - Quốc phòng và Chính trị - Ngoại thương  (trọng tâm là quản lý rủi ro): Không gian hợp tác trong nhóm vấn đề này rất hạn chế. Mục tiêu chính của hai bên là vạch ra các ranh giới để ngăn cạnh tranh leo thang thành xung đột trực diện.

• Điểm nóng Iran: Chính quyền của Tổng thống D.Trump muốn tận dụng chuyến thăm để hối thúc Trung Quốc gây áp lực buộc Iran chấm dứt xung đột và mở cửa lại tuyến hàng hải qua eo biển Hormuz. Tuy nhiên, Bắc Kinh được cho là sẽ không tiêu tốn "vốn liếng ngoại giao" để giúp Washington giải quyết chi phí của cuộc chiến, có thể chính quyềnTQ sẽ ưu tiên duy trì sự cân bằng và các lợi ích địa chính trị riêng của mình tại Trung Đông.
• Đài Loan: Đây tiếp tục là rào cản lớn nhất. Trung Quốc sẽ tìm cách gây áp lực hòng buộc Mỹ hạn chế các thỏa thuận bán vũ khí cho Đài Loan, một vấn đề luôn được Bắc Kinh coi là lợi ích cốt lõi không thể nhượng bộ.
• Hợp tác phi truyền thống: Hai nước có thể tìm kiếm không gian đối thoại hẹp về các quy tắc an toàn trong phát triển Trí tuệ Nhân tạo (AI) trong quân sự và các biện pháp phối hợp kiểm soát dòng chảy fentanyl.
• Ngoại giao mang tính biểu tượng: Cả hai nhà lãnh đạo đều cần những hình ảnh ngoại giao trọng thị (như các tiệc chiêu đãi cấp nhà nước tại Thiên Đàn) để củng cố vị thế chính trị đối nội và chứng minh năng lực kiểm soát "mối quan hệ song phương quan trọng nhất thế giới".

Tổng thể sự kiện này là một minh chứng rõ nét cho bối cảnh cạnh tranh nước lớn đương đại: sự đan xen phức tạp giữa việc kiềm chế lẫn nhau về an ninh - công nghệ và những thỏa hiệp thực dụng về thương mại. Những điều chỉnh luật chơi từ cuộc gặp này sẽ tạo ra áp lực tái cấu trúc chuỗi cung ứng khổng lồ, đặt các chủ thể khác trong hệ thống quốc tế – đặc biệt là một cấu trúc như EU vốn đang đối diện với nhiều điểm nghẽn trong mô hình phát triển nội tại – vào thế bắt buộc phải tăng tốc chiến lược tự chủ để tránh rủi ro phụ thuộc.

3/ Liệu chuyến thăm này của tổng thống Mỹ D. Trump tới TQ có bàn đến vấn đề biển Đông? Và Việt Nam ko? Và những thảo luận của hai bên liệu có gây tổn hại đến lợi ích của VN không?

Vấn đề Biển Đông và vị thế của Việt Nam chắc chắn sẽ là những "biến số" không thể thiếu trong bàn cờ địa chính trị tại Bắc Kinh lần này. Với tư cách là nhân chứng của biến động địa chính trị giữa các nước lớn hiện nay , chắc hẳn mọi người sẽ thấy rõ ràng rằng trong các cuộc mặc cả giữa hai siêu cường, thì các bên liên quan trực tiếp thường vừa là nhân chứng, vừa là đối tượng của các thỏa hiệp.

Dưới đây là phân tích về khả năng thảo luận và các tác động tiềm tàng:

3.1. Vấn đề Biển Đông: Điểm nóng không thể bỏ qua

Biển Đông không chỉ là vấn đề chủ quyền, mà còn là huyết mạch thương mại, và là biểu tượng của quyền lực hải quân Mỹ tại Thái Bình Dương.

• Mỹ: Tổng thống D.Trump khả năng cao sẽ tiếp tục khẳng định quyền tự do hàng hải (FONOPs) để duy trì uy tín của Mỹ với các đồng minh khu vực. Tuy nhiên, với phong cách thực dụng, ông có thể sử dụng vấn đề này như một "quân bài" để ép Trung Quốc nhượng bộ trong các hồ sơ kinh tế hoặc vấn đề Iran.
• Trung Quốc: Bắc Kinh sẽ nỗ lực thuyết phục Mỹ giảm bớt sự hiện diện quân sự và coi đây là "công việc nội bộ" của khu vực.

3.2. Việt Nam có được nhắc đến không?

Mặc dù tên Việt Nam có thể không xuất hiện trong các thông cáo báo chí chung mang tính biểu tượng, nhưng Việt Nam sẽ hiện diện đậm nét trong hai nội dung "ngầm":

• Chuỗi cung ứng (China + 1): Việt Nam là điểm đến hàng đầu của dòng vốn dịch chuyển khỏi Trung Quốc dưới áp lực thuế quan của Mỹ. Ông Trump có thể thảo luận về việc ngăn chặn "hàng Trung Quốc đội lốt Việt Nam" để lách thuế – một vấn đề mà chính quyền của ông vốn rất khắt khe.
• An ninh khu vực: Việt Nam là đối tác chiến lược quan trọng của Mỹ trong khu vực. Mỹ cần Việt Nam để đối trọng với sự bành trướng của Trung Quốc, trong khi Trung Quốc muốn Việt Nam không quá ngả về phía Mỹ.

3.3. Chuyến thăm này có gây tổn hại đến lợi ích của Việt Nam?

Đây là câu hỏi khiến nhiều nhà quan sát trăn trở. Lợi ích của Việt Nam đứng trước cả cơ hội và thách thức:

• Rủi ro "Thỏa hiệp trên lưng nước nhỏ": Trong lịch sử quan hệ quốc tế, lo ngại về một "Yalta mới" – nơi các cường quốc chia chác tầm ảnh hưởng – luôn tồn tại. Nếu Mỹ và Trung Quốc đạt được một thỏa thuận "đổi chác" (ví dụ: Mỹ nới lỏng sức ép ở Biển Đông để đổi lấy các cam kết kinh tế khổng lồ hoặc giải pháp tại Trung Đông), thì lợi ích an ninh của các nước ven biển, trong đó có Việt Nam, sẽ bị ảnh hưởng.
• Áp lực thương mại: Nếu ông Trump ép Trung Quốc mua quá nhiều hàng hóa Mỹ, các mặt hàng nông sản hoặc công nghiệp của Việt Nam xuất sang Trung Quốc có thể bị thu hẹp thị phần do hiệu ứng thay thế.
• Cơ hội từ sự ổn định: Ngược lại, nếu chuyến thăm giúp giảm bớt căng thẳng Mỹ - Trung và tránh được một cuộc xung đột vũ trang trực diện, Việt Nam sẽ có không gian hòa bình để phát triển kinh tế và duy trì chính sách ngoại giao cân bằng ("ngoại giao cây tre").

Tóm lại: Việt Nam khó có thể bị "bỏ rơi" hoàn toàn vì vị thế địa kinh tế hiện nay quá quan trọng. Tuy nhiên, tính thực dụng trong phong cách "Transactionalist" (người giao dịch) của ông Trump đòi hỏi chúng ta phải hết sức cảnh giác.